Czy rozmowa z dzieckiem o wartościach może być pełna ciepła, humoru i mądrości, a przy tym nie trącić moralizatorstwem? Książka o wartościach dla dzieci „Rózia i jej wartości” pokazuje, że to możliwe. Zabiera w refleksyjną podróż przez świat znaczeń, emocji i relacji. Czy ta opowieść może stać się inspiracją do rodzinnych rozmów o tym, co naprawdę ważne?
Książka ta została wydana przez Wydawnictwo Parasolka w 2022 roku. Można ją zakupić na stronie wydawnictwa. Dostępne są także pozostałe dwie pozycje z serii o Rózi “Rózia i kolorowe emocje” oraz “Rózia w świecie relacji”.
Książka o wartościach dla dzieci – „Rózia i jej wartości”
To książka o wartościach dla dzieci. Składa się ze zbioru czterech opowieści, w których główna bohaterka – Rózia – doświadcza codziennych wyzwań. Należą do nich m.in. nauka jazdy na łyżwach, wyśmiewanie przez rówieśników, opieka nad zagubionym psem. Każda z historii koncentruje się na jednej wartości: wytrwałości, akceptacji, życzliwości i odwadze.
Historie te są osadzone w rytmie pór roku – od zimy po jesień. Taki zabieg wspiera rozwój poczucia czasu i osadzenia w kontekście. Książka jest napisana wierszem, co sprawia, że jest przystępna i zapada w pamięć.
„Choć nie było lekko, nie chciała się poddać.
Miała cel przed sobą, więc trzeba go zdobyć!”
Ten fragment z opowieści o wytrwałości świetnie oddaje przesłanie całej książki. Wartości są czymś, co pielęgnujemy poprzez codzienne decyzje i małe kroki.
Psychologia i codzienność – silny duet
Z psychologicznego punktu widzenia książka spełnia ważną funkcję edukacyjną i emocjonalną. Wprowadza pojęcia abstrakcyjne (np. odwaga, akceptacja) poprzez konkretne sytuacje życiowe. Jest to zgodne z poznawczym poziomem rozwoju dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. To idealny przykład nauki przez doświadczenie emocjonalne.
Autorki unikają moralizowania, zamiast tego stawiają na identyfikację i empatię. Dziecko może utożsamić się z Rózią – dziewczynką, która przeżywa trudności, a jednocześnie uczy się z nich czegoś ważnego. Wsparcie dorosłych w książce (mama, tata, osoby sąsiedzkie) jest ukazane jako ciepłe, nienarzucające, wspierające proces rozumienia i zmiany.
Jak pracować z książką o wartościach dla dzieci – „Rózia i jej wartości”?
W domu z dzieckiem:
- Wspólna lektura i rozmowa: Po przeczytaniu każdej historii zadaj pytania:
- „Czy ty też się kiedyś tak czułxś?”
- „Co zrobiłxbyś na miejscu Rózi?”
- Tworzenie własnych opowieści: Zachęć dziecko do stworzenia własnej historii o wartości, np.
- „Kiedy byłxm odważnx”
- „Jak pomogłxm osobie przyjacielskiej”
- Rysowanie emocji i sytuacji: Poproś dziecko, by narysowało Rózię w danej sytuacji – co czuła, co myślała, co pomogło jej poczuć się lepiej.
W gabinecie psychologicznym:
- Wprowadzenie do rozmowy o wartościach i mocnych stronach dziecka. Książka pomaga przejść od konkretu do uogólnienia – np.
- „Co to znaczy być życzliwx?”
- „Czy trzeba być idealnx, żeby być odważnx?”
- Praca z kartami emocji: Na podstawie historii Rózi, można prosić dziecko o dopasowanie emocji do sytuacji, rozwijając słownictwo emocjonalne.
- Ćwiczenie „Co by zrobiła Rózia?” – sytuacje z życia dziecka można „oddalić” przez odniesienie do bohaterki, co ułatwia mówienie o trudnych sprawach.
Mocne strony książki
- Język dopasowany do dziecka – autorki potrafią pisać prostym, choć nie uproszczonym językiem. Unikają moralizowania, zachowując szacunek do dziecięcej perspektywy.
- Prawdziwe emocje i sytuacje – Opowieści nie są cukierkowe. Pojawia się w nich złość, smutek, niezrozumienie – czyli wszystko to, co realnie przeżywają dzieci.
- Wspieranie rozwoju moralnego – Książka świetnie wpisuje się w koncepcję rozwoju moralnego wg psychologii rozwojowej. Przedstawia wartości w działaniu, przez pryzmat relacji i emocji, a nie jako „podręcznikowe” hasła.
- Inspiracja do rozmowy – Każda historia może być początkiem ważnej rozmowy z dzieckiem. Dotyczy to nie tylko wartości, ale także emocji, potrzeb i granic.
Potencjalne ograniczenia
Brak spójnego przewodnika dla dorosłych – Choć książka sama w sobie dostarcza wiele tematów do rozmowy, nie zawiera wskazówek dla opiekunów, jak te rozmowy prowadzić. Dla niektórych rodziców może to być trudność.
Młodsze dzieci mogą potrzebować wsparcia – Ze względu na głębię tematów, dzieci w wieku przedszkolnym mogą nie zrozumieć wszystkich niuansów. Lektura z dorosłym – i wspólne omawianie historii – będą więc kluczowe.
Dla kogo jest ta książka?
„Rózia i jej wartości” to książka o wartościach dla dzieci, która może być szczególnie wartościowa dla:
- rodziców i opiekunów, którzy chcą rozmawiać z dziećmi o wartościach w sposób naturalny i ciepły, bez moralizowania;
- osób nauczycielskich, szukających materiałów do pracy z grupą – każda opowieść może stać się inspiracją do zajęć o emocjach i relacjach;
- dzieci w wieku szkolnym, które są na etapie kształtowania tożsamości i systemu wartości – opowieści Rózi mogą pomóc im w samodzielnym myśleniu o tym, co ważne;
- osób specjalizująchc się w terapii i psychologii, jako narzędzie do pracy projektującej relacje i rozwijającej kompetencje społeczne.
Podsumowanie
„Rózia i jej wartości” to książka dla dzieci o wartościach (choć nie tylko dla dzieci), która nie tylko uczy, a również wspiera rozwój emocjonalny i społeczny dzieci. Doskonale nadaje się do wspólnej lektury z dzieckiem w domu, a także do pracy w gabinecie psychologicznym czy podczas zajęć z edukacji emocjonalnej w przedszkolu i szkole. Dzięki pięknym ilustracjom Joanny Czarneckiej i mądrej treści pomaga dzieciom zrozumieć, że wartości to nie tylko słowa, i wiążą się one z konkretnymi działaniami w codziennym życiu.
To pozycja, która zostaje z dzieckiem – i dorosłym – na długo.
