Zdarzyło Ci się myśleć: “Powinienem przestać” podczas bezrefleksyjnego przewijania kolejnych przygnębiających wiadomości w mediach społecznościowych? Może planowałxś pójść na siłownię lub po prostu odpocząć, a zamiast tego utknxłxś w niekończącej się pętli negatywnych treści. To zjawisko ma nazwę – doomscrollingu.
Czym jest doomscrolling?
Termin “doomscrolling” zyskał popularność w 2020 roku, w czasie pandemii COVID-19. W tamtym okresie wiele osób śledziło aktualne informacje o zakażeniach, restrykcjach, problemach z zaopatrzeniem czy protestach. Niepewność skłaniała nas do poszukiwania informacji, które miały pomóc zrozumieć sytuację i przygotować się na przyszłość. Jednak żadna liczba przeczytanych artykułów nie mogła rozwiać niepokoju, a poszukiwanie kolejnych wiadomości przeradzało się w nawyk.
Dziś, mimo że pandemia się skończyła, doomscrolling nadal jest powszechnym zjawiskiem. Media społecznościowe dostarczają nam stały strumień nowych, często negatywnych treści, utrzymując nas w stanie podwyższonego napięcia i lęku.
Dlaczego doomscrolling jest wciągający?
Nasze mózgi są zaprogramowane tak, aby zwracać uwagę na nowości i zagrożenia. Ewolucyjnie pomagało to przetrwać – osoba, która szybciej zauważała niebezpieczeństwo, miała większe szanse na uniknięcie go. Jednak w dobie wszechobecnego internetu i mediów społecznościowych ten mechanizm może się obracać przeciwko nam.
Kiedy konsumujemy negatywne treści, nasze mózgi reagują stresem, wydziela się wtedy w naszym ciele więcej hormonu stresu – kortyzolu. To sprawia, że czujemy się gorzej, a jednocześnie trudno nam przerwać ten cykl. Chcemy się upewnić, że nie przegapiliśmy żadnej ważnej informacji. Algorytmy mediów społecznościowych dodatkowo wzmacniają ten efekt, podsuwając nam coraz więcej treści podobnych do tych, które już konsumowaliśmy.
Skutki doomscrollingu dla zdrowia psychicznego
Badania prowadzone podczas pandemii wykazały, że im więcej czasu spędzamy na konsumowaniu negatywnych treści, tym wyszy poziom stresu i przygnębienia. Doomscrolling może wpływać na nasze zdrowie psychiczne w kilku kluczowych obszarach:
- zaburzenia snu – przeglądanie negatywnych treści wieczorem może prowadzić do tzw. “prokrastynacji snu”. Brak odpowiedniej ilości snu obniża nastrój, pogarsza koncentrację i może prowadzić do pogorszenia relacji międzyludzkich.
- izolacja społeczna – doomscrolling może sprawiać, że zamiast spędzać czas z bliskimi, poświęcamy go na przewijanie negatywnych treści.
- brak aktywności fizycznej – zamiast wyjść na spacer, uprawiać sport czy po prostu odpocząć na świeżym powietrzu, spędzamy czas w pozycji siedzącej, co może negatywnie wpływać na zdrowie fizyczne i psychiczne.
Jak ograniczyć doomscrolling?
Jeśli chcesz przejąć kontrolę nad czasem spędzanym na konsumowaniu negatywnych treści, rozważ wprowadzenie kilku strategii:
- monitoruj swój nastrój – co kilka minut zatrzymaj się i sprawdź, jak się czujesz. Jeśli po przeglądaniu wiadomości czujesz się gorzej, może to znak, że warto przerwać.
- ustal limit czasu – zamiast bezmyślnie przewijać treści, zdecyduj, ile czasu chcesz na to przeznaczyć (np. 15-20 minut dwa razy dziennie).
- korzystaj z aplikacji ograniczających czas ekranowy – narzędzia takie jak ScreenZen mogą pomóc kontrolować czas spędzany w mediach społecznościowych.
- zamieniaj doomscrolling na zdrowe nawyki – zamiast przewijać wiadomości, wybierz aktywności, które poprawiają Twoje samopoczucie: spacer, rozmowę z bliskimi, medytację czy sport.
- zastanów się, jakie informacje są Ci naprawdę potrzebne – czy naprawdę musisz znać każdy szczegół dotyczący danego tematu, czy wystarczy Ci ogólna wiedza?
Podsumowanie
Doomscrolling to nawyk, który może negatywnie wpływać na nasze zdrowie psychiczne, relacje i ogólne samopoczucie. Choć trudno całkowicie unikać negatywnych wiadomości, możemy nauczyć się kontrolować sposób, w jaki je konsumujemy. Świadome ograniczanie czasu spędzonego na doomscrollingu i zamiana go na zdrowe nawyki może znacznąco poprawić nasze życie i samopoczucie.
Bibliografia
- McLaughlin, B., & Vitak, J. (2022). The emotional and cognitive effects of doomscrolling: Exploring the impact of negative news consumption on mental health during the COVID-19 pandemic. Health Communication, 37(12), 1510-1518.
- Bendau, A., Petzold, M. B., Pyrkosch, L., Maricic, L. M., Betzler, F., Rogoll, J., … & Plag, J. (2021). Associations between COVID-19 related media consumption and symptoms of anxiety, depression and COVID-19 related fear in the general population in Germany. European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 271(2), 283-291.
- Somer, E., & Tamir, M. (2021). The dark side of internet use: Preliminary evidence for the associations of dark personality traits with specific online activities and problematic internet use. Frontiers in Psychology, 12, 667843.
- Oczkowska, A., & Strzelecki, A. (2023). Doomscrolling during the COVID-19 pandemic in Poland: The role of depression, anxiety, and fear. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(3), 1625.
