Czy zdarzyło ci się krytykować inną kobietę za jej wybory, wygląd lub ambicje? Czy czujesz, że musisz „zasłużyć” na sukces, a twoje potrzeby są mniej ważne niż innych? To może być efekt zinternalizowanej mizoginii – niewidzialnego mechanizmu, który kształtuje myślenie i zachowania kobiet wobec siebie i innych.
Zinternalizowana mizoginia – co to takiego?
LeAndra Lee Baker, autorka i aktywistka, poruszająca temat zinternalizowanej mizoginii w kontekście relacji między kobietami:, wspomniała kiedyś, że “Żyjemy w kulturze obwiniania kobiet i stawania po stronie mężczyzn.” To bardzo pomaga we wzmacnianiu mizoginii, a także internalizowaniu jej.
Zinternalizowana mizoginia to subtelny, choć potężny mechanizm, który wpływa na życie kobiet w patriarchalnych społeczeństwach. Jest to proces, w którym kobiety, często nieświadomie, przyswajają seksistowskie przekonania i stosują je wobec siebie oraz innych kobiet.
Jako psycholożka pracująca z ludźmi ponad dekadę, wielokrotnie obserwowałam, jak ten mechanizm wpływa na samoocenę, relacje i wybory życiowe dziewczynek, nastolatek i kobiet. Dlatego dzisiaj chcę napisać o tym, jakie są przyczyny, przejawy oraz sposoby przeciwdziałania temu zjawisku.
Źródła zinternalizowanej mizoginii
Zinternalizowana mizoginia wynika z systemowego seksizmu, który jest obecny w rodzinie, edukacji, mediach i kulturze. Kobiety od najmłodszych lat uczone są określonych ról i norm, które definiują ich wartość poprzez wygląd, uległość czy rolę opiekuńczą.
Mechanizmy te są często nieuświadomione, jednak bardzo głęboko zakorzenione. To sprawia, że kobiety mogą same siebie ograniczać, powielać stereotypy i umniejszać innym kobietom.
Przejawy zinternalizowanej mizoginii
Zjawisko to przybiera bardzo różne formy, w tym:
- Krytyka innych kobiet – negatywne ocenianie ich wyglądu, stylu życia czy wyborów:
- „jest zbyt emocjonalna”
- „za bardzo dba o karierę”
- Dystansowanie się od kobiecości – deklarowanie, że „nie jest się jak inne kobiety”, co sugeruje, że kobiecość jest czymś negatywnym.
- Podtrzymywanie patriarchalnych norm – uznawanie, że kobiety są mniej kompetentne, powinny poświęcać się rodzinie i dbać o męskie potrzeby.
- Nadmierna rywalizacja z innymi kobietami – traktowanie ich jako zagrożenia zamiast potencjalnych sojuszniczek.
- Poczucie winy i wstydu – kobiety czują, że muszą zasłużyć na sukces lub miłość, a ich potrzeby są mniej istotne niż potrzeby innych.
Konsekwencje psychologiczne zinternalizowanej mizoginii
Zinternalizowana mizoginia ma dalekosiężne skutki dla zdrowia psychicznego kobiet. Może prowadzić do:
- obniżonej samooceny i chronicznego poczucia winy
- lęku przed asertywnością i obroną własnych granic
- trudności w nawiązywaniu zdrowych relacji opartych na współpracy
- sabotowania własnych sukcesów w obawie przed ostracyzmem społecznym
Jak przeciwdziałać zinternalizowanej mizoginii?
Jest kilka prostych sposobów, które można zastosować. Ponieważ mizoginia jest silnie związana z kulturą, jest rówien wszechobecna. To powoduje, że jej przeciwdziałanie wymaga wysiłku i zaangażowania:
- Świadomość i edukacja – kluczowym krokiem jest rozpoznanie i zrozumienie mechanizmów zinternalizowanej mizoginii. Warto czytać literaturę feministyczną i analizować przekazy medialne.
- Budowanie siostrzeństwa – wspieranie innych kobiet zamiast rywalizacji, pozwala tworzyć zdrowe wzorce relacji i wzajemnego wsparcia.
- Praca nad samooceną – terapia, rozwój osobisty i otaczanie się osobami, które wzmacniają, a nie podcinają skrzydła.
- Podważanie stereotypów – świadome korygowanie własnych myśli i reakcji, gdy dostrzegamy u siebie seksistowskie przekonania.
- Modelowanie pozytywnych wzorców – jako matki, nauczycielki, liderki, przyjaciółki, partnerki, opiekunki, psycholożki, terapeutki, seksuolożki warto świadomie przekazywać dziewczynkom i kobietom wzorce siły, niezależności i sprawczości. Odzyskiwanie i używanie swojego głosu również jest bardzo ważnym przykładem.
Podsumowanie
Zinternalizowana mizoginia jest głęboko zakorzeniona społecznie, jednak nie jest nieunikniona. Możemy ją przezwyciężać poprzez edukację, samoświadomość i wspieranie innych kobiet. Zaczynając oczywiście od siebie! Wspólnym wysiłkiem jesteśmy w stanie budować kulturę, w której kobiety wspierają siebie nawzajem i odrzucają ograniczające je normy.
Przeciwdziałanie temu zjawisku to nie tylko kwestia osobistego rozwoju, a także feministyczna praca nad równością i inkluzywnością.
Bibliografia
- Bearman, S., Korobov, N., & Thorne, A. (2009). The fabric of internalized sexism. Journal of Integrated Social Sciences, 1(1), 10–47.
- Becker, J. C. (2010). Why do women endorse hostile and benevolent sexism? The role of salience of sexist content and stereotypes. European Journal of Social Psychology, 40(6), 784–799.
- Manne, K. (2017). Down girl: The logic of misogyny. Oxford University Press.
- Piggott, M. (2004). Double jeopardy: Lesbians and the legacy of multiple stigmatized identities. Journal of Lesbian Studies, 8(1–2), 91–100.
- Szymanski, D. M., & Stewart, D. N. (2010). Racism and sexism as correlates of African American women’s psychological distress. Sex Roles, 63(3–4), 226–238.
- Yoder, J. D., & Kahn, A. S. (2003). Making gender comparisons more meaningful: A call for more attention to social context. Psychology of Women Quarterly, 27(4), 281–290.
