W świecie, gdzie odpoczynek bywa luksusem, holenderska sztuka niksen – świadomego nicnierobienia – wydaje się rewolucyjna. Jednak właśnie chwile zatrzymania i swobodnego biegu myśli przynoszą największe korzyści dla umysłu, ciała i relacji. Dowiedz się, jak niksen może działać na Twoja korzyść!
Niksen – dlaczego w ogóle ma to mieć sens?
W kulturze, która gloryfikuje osiągnięcia, multitasking i ciągły rozwój, niksen, czyli holenderska sztuka robienia niczego, jawi się jako rewolucyjne podejście do regeneracji i zdrowia psychicznego. Niksen nie wymaga koncentracji, medytacji czy refleksji – to świadome oddanie się bezczynności.
Może się wydawać, że taki stan to luksus lub lenistwo, jednak z badań naukowych wiemy, że jest to jeden z najbardziej skutecznych sposobów na odzyskanie równowagi i witalności. Dlaczego? Dowiedz się czytając dalej – spoiler! – niksen ma wpływ również na seksualność!
Niksen a psychologiczne korzyści
- Redukcja przewlekłego stresu
Przewlekły stres jest jednym z głównych czynników ryzyka dla zdrowia psychicznego i fizycznego. Regularne praktykowanie niksen może obniżyć poziom kortyzolu i aktywować przywspółczulny układ nerwowy, co pozwala organizmowi na regenerację (Hansen et al., 2017). Taki stan sprzyja również regulacji tętna i obniżeniu ciśnienia krwi. - Regeneracja poznawcza i emocjonalna
Niksen pozwala mózgowi na pracę w trybie domyślnym (default mode network, DMN). To właśnie wtedy, gdy nie jesteśmy zajęci konkretnym zadaniem, nasz umysł ma szansę przetwarzać doświadczenia, analizować problemy i tworzyć nowe połączenia neuronalne (Raichle, 2015). To może prowadzić do większej klarowności myśli i lepszego zrozumienia własnych emocji. - Zwiększenie kreatywności i innowacyjności
Bezczynność sprzyja myśleniu dywergencyjnemu, które jest kluczowe w generowaniu nowych pomysłów (Csikszentmihalyi, 1990). Wielu artystów i naukowców zauważa, że najlepsze pomysły przychodzą do nich w chwilach relaksu, gdy pozwalają swoim myślom swobodnie płynąć.
Podobnie bywa z dziećmi – wiele ich kreatywnych pomysłów pojawia się wtedy, kiedy nie są zarzucone zadaniami, napiętym grafikiem, a nudzą się 😉 - Wsparcie procesów akceptacji i samoświadomości
Z perspektywy Terapii Akceptacji i Zaangażowania (ACT), niksen może wspierać procesy akceptacji myśli i emocji. Pozwala zauważyć pojawiające się w umyśle treści, bez potrzeby ich oceniania czy modyfikowania. Taka praktyka wspiera budowanie samoświadomości i zrozumienia siebie.
Seksuologiczne spojrzenie na niksen
Niksen może mieć szczególne znaczenie w obszarze seksuologii czy seks coachingu, zarówno w kontekście indywidualnym, jak i relacyjnym. W dzisiejszym świecie, w którym presja na wysoką wydajność przenika także sferę seksualności, świadome nicnierobienie może okazać się transformujące.
- Redukcja presji na wydajność
W sferze seksualnej niksen może być antidotum na tzw. “performance anxiety”, czyli lęk przed wydajnością. Osoby, które odczuwają presję, aby „spełniać oczekiwania” w relacjach intymnych, mogą poprzez niksen nauczyć się bardziej akceptującego i świadomego podejścia do własnego ciała i potrzeb. - Budowanie intymności i bliskości
Niksen praktykowany wspólnie przez pary, może sprzyjać budowaniu bliskości emocjonalnej. Wspólne chwile „nicnierobienia” pozwalają partnerom lepiej się poznać, bez presji działania. Badania wskazują, że relacje oparte na autentycznej bliskości emocjonalnej mają większy potencjał trwałości i satysfakcji (Reis & Shaver, 1988). - Wzrost satysfakcji seksualnej
Odpoczynek i regeneracja są kluczowe dla satysfakcji seksualnej. Wypoczęte ciało i umysł są bardziej otwarte na doświadczanie przyjemności i eksplorację w sferze intymnej. Niksen może być również sposobem na odkrycie nowych aspektów własnej seksualności w spokojnej, bezpiecznej atmosferze.
Kto może najbardziej skorzystać z niksen?
Osoby z doświadczeniem wypalenia zawodowego
Niksen jest szczególnie pomocny dla tych, którzy odczuwają ciągłe zmęczenie i brak energii. Umożliwia odpoczynek bez presji produktywności, co może być kluczowe dla regeneracji.
Osoby doświadczające lęku lub nadmiernego napięcia
Dla osób z tendencją do chronicznego zamartwiania się, niksen stanowi okazję do praktyki nieoceniania swoich myśli i wyjścia z cyklu „muszę coś zrobić, aby poczuć się lepiej”.
Pary szukające sposobu na pogłębienie relacji
W kontekście relacyjnym niksen może być narzędziem do wspólnego spędzania czasu w sposób pozbawiony oczekiwań. To przestrzeń, która sprzyja autentycznej bliskości.
Osoby wysoko wrażliwe (HSP)
Niksen pozwala osobom wysoko wrażliwym na regenerację po okresach przeciążenia sensorycznego i emocjonalnego, co może mieć kluczowe znaczenie dla ich dobrostanu.
Osoby z diagnozą ADHD
Osoby z ADHD często przetwarzają bodźce bardziej intensywnie, co prowadzi do szybszego przeciążenia układu nerwowego (Kooij et al., 2010). Niksen, poprzez zachęcanie do świadomego zatrzymania się i zrezygnowania z działania, pozwala na regenerację i zmniejszenie napięcia.
Niksen a współczesne podejście do odpoczynku
Podczas gdy praktyki takie jak medytacja czy mindfulness zyskały popularność w ostatnich latach, niksen wyróżnia się swoją prostotą i dostępnością. Wymaga jedynie czasu i gotowości do zatrzymania się. W kontekście globalnych wyzwań, takich jak presja związana z technologią czy zmieniającymi się wymaganiami zawodowymi, niksen może być jednym z najbardziej efektywnych narzędzi do przeciwdziałania kryzysom psychicznym i relacyjnym.
Bibliografia
- Csikszentmihalyi, M. (1990). Flow: The psychology of optimal experience. Harper & Row.
- Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1–26.
- Hansen, M. M., Jones, R., & Tocchini, K. (2017). Shinrin-yoku (forest bathing) and nature therapy: A state-of-the-art review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(8), 851.
- Kooij, J. J. S., Bejerot, S., Blackwell, A., Caci, H., Casas-Brugué, M., Carpentier, P. J., … & Asherson, P. (2010). European consensus statement on diagnosis and treatment of adult ADHD: The European Network Adult ADHD. BMC Psychiatry, 10(1), 67.
- Raichle, M. E. (2015). The brain’s default mode network. Annual Review of Neuroscience, 38, 433–447.
- Reis, H. T., & Shaver, P. (1988). Intimacy as an interpersonal process. In S. Duck (Ed.), Handbook of personal relationships (pp. 367–389). Wiley.
- Walker, M. P. (2017). Why we sleep: Unlocking the power of sleep and dreams. Scribner.
