Wiele emocji, w tym gniew, zyskało negatywny rozgłos. Jednak według Gabora Maté, cenionego lekarza i autora, wyrażanie gniewu ma ogromne znaczenie. Dlaczego? Co to nam daje? Jakie są konsekwencje tłumienia gniewu? Dowiedz się!
Trochę o gniewie
Gniew jest jedną z najbardziej pierwotnych i naturalnych emocji, którą odczuwa człowiek. Jednak w kulturze w której kładzie się nacisk na kontrole emocji, bycie miłą, zachowanie spokoju za wszelką cenę i “panowania nad sobą” gniew zyskuje negatywny rozgłos.
Gniew jest traktowany jako emocja negatywna, która należy kontrolować, po to by ostatecznie tłumić ją w sobie. To taki potworek, który ma się nie wydostać na zewnątrz. Ma pozostać niezauważony przez innych. Jednak gniew jest naturalną i zdrową emocją, która może sygnalizować, że nasze granice zostały przekroczone lub nasze potrzeby nie są zaspokajane. Zatem jego odczuwanie ma ogromne znaczenie. To co potrzebujemy zrobić, to przyjrzeć się temu, co robić dalej, kiedy jesteśmy świadomx odczuwania gniewu (o tym więcej poniżej w tym artykule).
Jednak Gabor Maté, ceniony lekarz i autor, podkreśla, że zdrowe wyrażanie gniewu jest kluczowe dla naszego zdrowia psychicznego i fizycznego. A ja pracując od ponad dekady jako psycholożka, całkowicie się z nim zgadzam.
Konsekwencje tłumienia gniewu
Według Gabora Maté, tłumienie gniewu i złości, może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia kobiet. Choć oczywiście nie tylko kobiet to dotyczy. Jednak to kobiety są socjalizowane do unikania wyrażania trudnych emocji, takich jak gniew, frustracja, złość. W toku takiej socjalizacji często uczą się (już jako małe dziewczynki), że takie emocje należy tłumić. Więcej napisałam o tym w tym artykule: Dlaczego okazywanie emocji to słabość?
Tłumienie emocji może skutkować różnymi trudnościami zdrowotnymi, zarówno psychicznymi, jak i fizycznymi. Długotrwałe tłumienie gniewu może przykładowo prowadzić do chronicznego stresu, który zwiększa ryzyko wystąpienia: chorób serca, problemów trawiennych, osłabienia układu odpornościowego.
Jak działać w sytuacji doświadczania stresu, pisałam w artykule Stres i nerwy – jak sobie z nimi radzić? Shinrin-Youku.
W kontekście psychicznym, konsekwencjami może być: depresja, lęk, poczucia bezsilności, osamotnienie, obniżenie poczucia własnej wartości, poczucie, “że coś jest ze mną nie także wymagam naprawienia”. . Maté podkreśla, że zdrowe wyrażanie gniewu jest kluczowe dla zachowania równowagi emocjonalnej i ogólnego dobrostanu kobiet.
Zdrowe wyrażanie gniewu – jak to robić?
Gabor Maté, ceniony lekarz i autor, w swoich pracach często porusza temat emocji, w tym gniewu, szczególnie u kobiet. Jego podejście do tego zagadnienia jest głęboko zakorzenione w jego holistycznym rozumieniu zdrowia psychicznego i fizycznego. Tutaj ponownie bardzo się ze sobą zgadzamy w podejściu do pracy z człowiekiem.
Maté wskazuje, że gniew u kobiet jest często stłumiony lub ignorowany ze względu na społeczne normy i oczekiwania. Jak zatem traktować gniew? Jak go wyrażać i jak pracować z odczuwanym gniewiem i złością ( i innymi trudnymi emocjami), by nas nie spalały? Poniżej znajdziesz kilka cennych wskazówek!
Świadomość Emocji
Pierwszym krokiem do zdrowego wyrażania gniewu jest jego zrozumienie i akceptacja. Gniew jest naturalną reakcją emocjonalną na sytuacje, w których czujemy, że nasze granice zostały przekroczone lub nasze potrzeby nie są zaspokajane. Zamiast go tłumić lub zaprzeczać jego istnieniu, ważne jest, aby go zauważyć i uznać jako naturalną emocję.
Więcej o tym, możesz przeczytać w artykule: Dlaczego nazywanie uczuć i emocji ma znaczenie?
Pogłębione informacje na ten temat znajdziesz w tym artykule: Dlaczego zauważanie i komunikowanie własnych emocji ma znaczenie?
W tym artykule znajdziesz pomocne ćwiczenia do pracy z trudnymi emocjami: Ćwiczenia do pracy z lękiem, strachem, zamartwianiem się
Polecam także ten tekst, w którym znajdziesz pomocne ćwiczenia praktyczne: Praktyczna praca z trudnymi emocjami i myślami [+ ćwiczenie]
Refleksja i introspekcja
Kiedy odczuwamy gniew, warto zastanowić się nad jego przyczynami. Co sprawiło, że czuje gniew? Dlaczego w tej sytuacji? Analiza tych przyczyn pomaga zrozumieć, czy nasza reakcja jest związana z przekraczaniem granic, niezrealizowanych potrzeb czy jeszcze czegoś innego.
W tych działaniach ważne jest zachowanie życzliwości wobec siebie, o czym pisałam tutaj: Życzliwość wobec siebie
Pomocne jest także dbanie o wspólczucie wobec siebie, o czym więcej przeczytasz tutaj Jak wykształcić współczujący umysł?
Porozumienie Bez Przemocy (Nonviolent Communication, NVC)
Zdrowe wyrażanie gniewu wymaga nauczenia się porozumienia (komunikacji) bez przemocy. Dzięki temu możemy wyrażać swoje emocje, uczucia, obserwacje i potrzeby w sposób asertywny – nie agresywny. Warto wyrażać gniewu w sposób, który nie rani innych, a jasno zaznacza nasze granice i potrzeby.
Więcej na temat tego czym jest Porozumienie bez Przemocy, przeczytasz w artykule: Jak skutecznie się komunikować nie raniąc innych?
Polecam także ten artykuł: Czy stosowanie Porozumienia Bez Przemocy wobec dzieci działa?
Wyrażanie emocji fizycznie
Czasami fizyczna aktywność jest najlepszym sposobem na uwolnienie nagromadzonego gniewu. Ćwiczenia, taniec intuicyjny, joga, boks czy inna forma ruchu mogą pomóc w rozładowaniu napięcia i odzyskaniu równowagi emocjonalnej.
Więcej o tym możesz przeczytać. moim artykule: Pomóc w depresji? Joga w depresji, stanach lękowych i ruminacji
Polecam także ten tekst, w którym znajdziesz podniesieniu do wywiadu, w którym odpowiadam dlaczego joga może mieć działanie terapeutyczne i może być elementem terapii: Joga elementem terapii? Wywiad na blogu Pasja i Rozwój
Znajdowanie bezpiecznych przestrzeni
Ważne jest, aby mieć bezpieczne przestrzenie, w których możemy otwarcie rozmawiać o swoich uczuciach. Może to być terapia, grupy wsparcia, czy zaufane relacje z bliskimi. W takich miejscach możemy w sposób konstruktywny wyrażać emocje i otrzymywać wsparcie. To ważne, by były to przestrzenie w których jest akceptacja, zamiast oceny i wydawania krytykujących opinii na nasz temat.
Samoregulacja i medytacja
Praktyki takie jak medytacja, ważność, medytacja w ruchu czy praktyki oddychanie, mogą pomóc w regulacji emocji i nawiązywaniu z img zdrowych, wspierających relacji (tak, z tymi trudnymi emocjami też, bo można, jest to możliwe). Te techniki pomagają w zatrzymaniu się, zanim zareagujemy na gniew impulsywnie, co pozwala na bardziej przemyślane i świadome reakcje.
Często zatem są to relacje bliższe temu, czego chcemy, a to często oznacza reakcje bliżej własnych wartości i potrzeb. Więcej na temat tworzenia życia w zgodzie z własnymi wartościami napisałam w artykule Jak budować życie zgodnie z wartościami? Metoda „trzech C”
Więcej na temat uważności przeczytasz w tym artykule: Uważność – poprzyglądaj się własnym myślom [ćwiczenie]
Nie wiem czy wiesz, że medytacja może by≥c pomocna również w pracy z własnym perfekcjonizmem: Medytacja – czy pomaga w pracy z perfekcjonizmem?
W temacie uważności, poleca, także ten artykuł: Co wspólnego ma uważność z cierpieniem i etyką w życiu codziennym?
Twórcze wyrażanie
Twórcze działania, takie jak pisanie, malowanie, muzyka, taniec czy inne formy sztuki, mogą być skutecznym sposobem na wyrażanie gniewu. Nie, nie trzeba ukończyć ani ASP, ani się certyfikować w żadnej dziedzinie sztuki, ani nawet mieć poczucia, że “znamx się na tym”. Tego typu aktywności pozwalają na przekształcenie trudnych emocji, negatywnego nastawienia w coś wspierającego i konstruktywnego.
Ustalanie granic
Nauka ustalania i komunikowania swoich granic jest kluczowa. Kiedy nasze granice są jasno określone i szanowane, jest mniej prawdopodobne, że będziemy odczuwać gniew. Jasne granice pomagają chronić naszą przestrzeń emocjonalną i fizyczną. Mają też ogromne znaczenie jeśli chodzi o budowanie bliskich relacji czy zdrowych relacji zawodowych.
Jak stawiać granice, dowiesz się czytając ten artykuł: Jak skutecznie stawiać granice: perspektywa psychologiczna
Podsumowanie
Gniew jest naturalną emocją, która może być wyrażana w sposób zdrowy i konstruktywny. Kluczowe jest zrozumienie i akceptacja swojego gniewu, refleksja nad jego przyczynami, asertywna komunikacja, fizyczne wyrażanie emocji, poszukiwanie bezpiecznych przestrzeni, praktyki samoregulacji, twórcze wyrażanie oraz jasne ustalanie granic. Wszystkie te elementy pomagają w zarządzaniu gniewem w sposób, który sprzyja naszemu zdrowiu psychicznemu i fizycznemu.
Pamiętaj – gniew nie jest wrogiem. To sygnał, że coś w naszym życiu wymaga uwagi, zmiany, zaopiekowania. Dzięki zdrowemu wyrażaniu gniewu możemy lepiej zrozumieć siebie i poprawić jakość naszego życia oraz relacji z innymi.
Bibliografia:
- Maté, Gabor. The Myth of Normal: Trauma, Illness, and Healing in a Toxic Culture. Penguin Random House, 2022.
- Maté, Gabor. When the Body Says No: Exploring the Stress-Disease Connection. John Wiley & Sons, 2003.
